Zarządzanie przez wartości oraz etyka działania zaczęły mocniej zaprzątać uwagę firm. Liderzy, które chcą świadomie rozwijać ten obszar powinni tworzyć przestrzeń do szerszej dyskusji na te temat – zarówno wewnątrz swoich organizacji, jak w szerszym gronie.

Nacisk na działanie etyczne i zgodne z wartościami rośnie zarówno ze strony zarządów firm, jak i pracowników i konsumentów. Takie mamy czasy. Pracownicy chcą angażować się w firmy, które przyciągają wartościami, klienci konfrontują obietnice firm z rzeczywistością, liderzy odkrywają, że wartości to kręgosłup organizacji; bez rozmowy o nich trudniej realizować strategie i prowadzić zmiany.
Firmy wprowadzają więc refleksję o wartościach do swojej strategii, tworzą zespoły dedykowane temu zagadnieniu oraz wprowadzają praktyki zarządzania przez wartości. Jeszcze kilka lat temu zajmowanie się wartościami przez zarządy budziło podejrzenia o nieszczerość czy grymas zdziwienia. Trudniej było też rozmawiać o wartościach i etyce w adekwatny, „nienadęty” sposób. Dziś o tym, jakie wartości tworzą kręgosłup naszej organizacji, czym się kierujemy i jak budować „indywidualne kody wartości” rozmawia się w wielu firmach na co dzień.
To m.in. efekt wzrostu refleksji o odpowiedzialności w organizacjach, ale również dojrzałości liderów. Jak wynika z raportu THINKTANK „Współodpowiedzialność biznesu 1989-2014”, biznes przoduje w zakresie refleksji na ten temat. Refleksji o wartościach i etycznym działaniu na tak wysokim poziomie nie mają administracja, media, organizacje pozarządowe. Wzrost standardów nastąpił zwłaszcza w ostatnich kilku latach, gdy wiele firm zaczęło prowadzić dialog z interesariuszami, od pracowników przez kontrahentów po klientów. Był on jak lustro: pokazał firmom, jak są postrzegane i uświadomił szefom, że wartości mają znaczenie. Wzrost rangi wartości w agendzie liderów potwierdza badanie Deloitte „Liderzy na dziś – liderzy na jutro” (2015). Wskazuje ono, że dla zarządów firm coraz bardziej liczy się kompetencja tworzenia kultury organizacji opartej na wartościach etycznych. Etyka staje się więc dla kierujących organizacjami równie ważna, jak rezultaty (84% badanych wskazuje tę umiejętność jako krytycznie ważną lub bardzo ważną).

W najbliższych latach trend ten się wzmocni. Może o tym świadczyć zainteresowanie, jakim cieszył się przeprowadzony na przełomie 2014 i 2015 r. przez THINKTANK pilotaż projektu „Laboratorium Wartości”. Tworzył on przestrzeń debaty wokół wyzwań związanych z wartościami. Złożyły się nań debaty i dyskusje, a także badanie jakościowe, w którym wzięło udział kilkunastu liderów firm i instytucji publicznych. Projekt wskazał kilka trendów:

1. Liderzy i menedżerowie interesują się zarządzaniem przez wartości jako zarówno filozofią, jak i praktyką działania. „Wartości zasadnicze przyjmowane przez ludzi mają znaczenie dla organizacji” – pisał Sławomir Lachowski w swojej książce „Droga ważniejsza niż cel”. Liderzy to dostrzegli. Zarządzanie przez wartości i etyka wchodzą do codziennej praktyki zarządczej w organizacjach. O tym, że zarządzanie wartościami firmy jest niezmiennym zadaniem lidera przypominał podczas wykładu THINKTANK „Niezmienna wartość przywództwa” Roman Wieczorek, globalny wiceprezes Skanska AG. Zarządy dążą do dookreślenia zasad – kamieni węgielnych organizacji, stworzenia kompasu, który wskazuje kierunek.
Kwestia ta żywo zajmuje liderów i menedżerów, zwłaszcza w tak kluczowych działach jak komunikacja czy sprzedaż. Przy czym ma ona wymiar praktyczny: ustalenia, w jakich ramach dyskusja o wartościach powinna się toczyć w firmie, dopasowania języka i metod dialogu o wartościach z pracownikami, ustalenia poziomu partycypacji pracowników w ustalaniu norm etycznych firmy itp. Wzrost świadomości prowadzi do poszukiwania skutecznych narzędzi i najlepszych praktyk w tym obszarze.
2. Firmy tworzą przestrzeń do dyskusji o wartościach, skłaniając pracowników do refleksji na ten temat. Na wiele sposobów. Rozmowy o wartościach weszły do kalendarza rutynowych spotkań zespołów, ”komponent etyczny” pojawia się też przy okazji refleksji na inne tematy. Część firm narzuca odgórnie kodeksy wartości, inne – uruchamiają dialog na ten temat i tworzą oddolne „etyczne ramy” działania firmy. Ta druga ścieżka jest szczególnie interesująca, bo zdaje się lepiej aktywować myślenie o wartościach na wszystkich szczeblach organizacji. Oddolne procesy wyłaniania wartości (takie, jakie zastosowała m.in. Polpharma czy P4) pozwalają na powiązanie refleksji o etyce działania w ramach organizacji z perspektywą indywidualnych wartości. Wzrósł nie tylko poziom świadomości, ale i „praktyki wartości”.
Obok refleksji o wartościach samej organizacji kluczowe zagadnienia to wartość oferowana klientom (m.in. jakość oferty, wartości w relacjach z relacji z klientami i interesariuszami, rzetelność kupiecka) ale też zobowiązania wobec wszystkich obywateli (np. certyfikaty budynków zielonych, zrównoważone o niskim wpływie na środowisko naturalne). Firmy kładą w tym kontekście nacisk na edukację wewnętrzną wartości adekwatnych do danej branży (np. bezpieczeństwo w budownictwie, czy skuteczność i innowacyjność w farmacji). Istotne staje się szukanie wspólnych wartości z klientem oraz edukowanie otoczenia biznesowego. Nowym podejście staje się rekrutowanie pracowników zgodne z wartościami i normami organizacji – jeżeli wartości są „w pracowniku” kompetencje można wypracować. Trend ten będzie się zapewne nasilał.
Interesującym wątkiem jest obszar konfliktów wartości w organizacji. To ciekawy grunt, bo stosunek do wartości ujawnia się nie w deklaracjach, ale w sytuacjach krańcowych, trudnych, gdy trzeba dokonać wyboru. Dyskusja z firmami ujawniła, że pracownicy często mają mocno rozchwiane postawy etyczne. Zarówno szkoła, jak i rodzina w niewielkim stopniu „wyrabiają etycznie”. Dyskusja nad zachowaniem w obliczu konfliktu wartości (np. w relacjach między pracownikami albo w relacjach pracownik – kontrahent) pozwala doprecyzować, jakie zachowania są pożądane, a jakie nie przystoją. Co ważne, rozmowy o wartościach wydaje się toczyć w firmach zarówno w gabinetach zarządów, jak i – co znacznie istotniejsze – w firmowej kuchni. Temat przeniknął na poziom codziennej, zwykłej konwersacji.
3. Rośnie potrzeba wymiany doświadczeń i refleksji o wartościach pomiędzy menedżerami i liderami różnych firm. Liderzy i menedżerowie wskazują na potrzebę wymiany informacji między firmami i organizacjami. Służyły temu również sesje „Laboratorium Wartości”. Spotkania liderów firm pozwoliły pogłębić perspektywę przywódczą. Dyskusje menedżerów odpowiedzialnych za praktyczne wdrażanie programów etycznych dostarczyły ich uczestnikom wiedzy, jak podobne wyzwania zostały rozwiązane w innych organizacjach; jakie towarzyszyły im dylematy i które rozwiązania okazały się najbardziej adekwatne. Rośnie też chęć wymiany wiedzy o etyce pomiędzy branżami, liderami biznesu, instytucji publicznych i NGO’s. Pojawia się potrzeba treningów wiedzy i wrażliwości etycznej, a także weryfikacji dobrych i złych praktyk.
Dylematy firm związane z zarządzaniem przez wartości są dość praktyczne. Liderów interesuje szersze spojrzenie: chcieliby rozmawiać o zarządzaniu przez wartości w kategoriach systemowych. Główne słowa klucze to strategia, spojrzenie systemowe, relacja pomiędzy wartościami lidera a wartościami organizacji, przywództwo. Szukają również inspiracji, jakim językiem odwoływać się do wartości w codziennym działaniu; jak o nich spójnie i przekonująco mówić.
Menedżerowie odpowiedzialni za wdrażanie i komunikację wartości w organizacjach poszerzają tę perspektywę o praktyczne aspekty codziennej pracy z wartościami i komunikacji wartości, „nasycanie” wartościami komunikacji do klientów i pracowników, tworzenie praktycznych i przyjaznych forów dyskusji wewnątrzfirmowej na ten temat, a także funkcjonowanie „systemów wczesnego ostrzegania”. I liderzy, i menedżerowie zgadzają się co do tego, że o zarządzaniu przez wartości warto mówić dziś szerzej, wychodząc poza obszar własnych organizacji. To będzie trend w najbliższej przyszłości. Nagrody i certyfikaty odbierane za etyczne działanie są ważne, ale kluczowa dla tego obszaru jest ciągła praca nad utrwalaniem wartości w organizacji. A do tego potrzebne są inspiracje i dyskusja o dobrych praktykach.

Rekomendacja:
Wymiana doświadczeń pomiędzy firmami dotycząca metod zarządzania przez wartości może dostarczyć cennych wskazówek, w jaki sposób osiągać w tej dziedzinie lepsze rezultaty.

partnerem-merytorycznym2

zobacz komentarze

Wideo

Więcej wideo